افزایش قیمت ارز به‌سرعت به بازار طلا و سکه هم سرایت کرده است؛ به‌گونه‌ای که امروز بهای سکه در تهران به آستانه ۱۳۰ میلیون تومان رسیده و هر گرم طلای ۱۸ عیار در محدوده ۱۲ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان معامله می‌شود. اختلاف نرخ خرید و فروش در برخی صرافی‌ها نیز تا حدود دو هزار تومان افزایش یافته است.

بررسی‌های میدانی از خیابان‌های فردوسی و منوچهری نشان می‌دهد که تغییرات این روزهای بازار تنها نتیجه هیجانات کوتاه‌مدت نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی در آن نقش دارند. فعالان بازار می‌گویند از اواخر هفته گذشته نوعی «تغییر انتظارات» شکل گرفته که معاملات را از روند عادی خارج کرده است.

به گفته کارشناسان، دلار که در هفته‌های قبل بین ۱۱۰ تا ۱۱۳ هزار تومان معامله می‌شد، حالا بین ۱۲۰ تا ۱۲۱.۵ هزار تومان در نوسان است. همین روند در نرخ یورو نیز مشاهده می‌شود. بالا رفتن تقاضای سفته‌بازانه و کاهش عمق بازار، از دیگر نشانه‌های افزایش ریسک در معاملات ارزی است.

دلایل پشت پرده افزایش نرخ‌ها

افزایش حساسیت بازار نسبت به تحولات سیاسی منطقه‌ای و بین‌المللی، نخستین عامل اثرگذار بر نوسان‌های اخیر است. معامله‌گران معتقدند با پررنگ‌تر شدن ریسک‌های بیرونی، تمایل برای خرید ارز بالا رفته و عرضه کاهش یافته است.

در کنار این عامل، کاهش محسوس عرضه از سوی فروشندگان خرد نیز سهم مهمی در رشد قیمت‌ها داشته است. بیشتر فروشندگان ترجیح داده‌اند فعلاً دست نگه دارند تا وضعیت بازار روشن‌تر شود.

اما مهم‌ترین بخش ماجرا به سیاست‌های اقتصادی دولت بازمی‌گردد.

مصوبه اخیر درباره واردات بدون انتقال ارز به گفته فعالان بازار، یکی از سیگنال‌های اصلی افزایش قیمت بوده است؛ چراکه بخشی از تقاضای واردکنندگان به بازار آزاد منتقل شده و فشار سنگینی بر نرخ ارز وارد کرده است.

در عین حال، جابجایی بخشی از ارز واردات به بازار دوم مرکز مبادله نیز انگیزه خرید در این بازار را بالا برده و نرخ‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

از سوی دیگر، حذف ارز ترجیحی برنج نیز پیام افزایش هزینه‌های آتی واردات را به بازار مخابره کرده و انتظارات تورمی را تشدید نموده است.

گزارش‌های غیررسمی از کسری بودجه قابل توجه دولت، نگرانی از اثر آن بر نرخ ارز را افزایش داده و به رشد تقاضای احتیاطی دامن زده است. هم‌زمان، بحث‌های مطرح‌شده درباره احتمال افزایش قیمت بنزین نیز یکی دیگر از عواملی است که فضای روانی بازار را ناپایدار کرده است.

در مجموع، مجموعه این عوامل بازار ارز را وارد مرحله‌ای انتظاری کرده است؛ وضعیتی که در آن حتی اخبار کوچک نیز می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر قیمت‌ها بگذارد.

با وجود این، برخی کارشناسان معتقدند جهش فعلی پایدار نیست و شباهت زیادی به نوسانات گذرای گذشته دارد. آنان تأکید می‌کنند که افزایش عرضه ارز در بازار رسمی، شفاف‌سازی سیاست‌های ارزی و کنترل تقاضای سفته‌بازانه می‌تواند ظرف مدت کوتاهی به آرامش در بازار منجر شود.